اسرائیل ساخته نتانیاهو Israel
۲۳ آبان ۱۴۰۵
از: دالیا داسا کی
گردآوری و ترجمه: آلبرت بوته ساز
چرا دیدگاه امنیت ملی بیبی پایدار خواهد ماند
بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسرائیل، در چهار دهه گذشته بر سیاست کشورش تسلط داشته است و حتی اگر اسرائیلیها او را از سمت خود برکنار کنند، نفوذ او پایان نخواهد یافت. نتانیاهو در طول دوران تصدی خود به عنوان طولانیترین نخست وزیر اسرائیل، به طور چشمگیری شرایط سیاست امنیت ملی کشور را تغییر داده است. رد مداوم او از تشکیل کشور فلسطین به حذف کامل این ایده از مباحث جریان اصلی کمک کرده است و تحریک دیرینه او برای جنگ علیه ایران اکنون به سیاستی پذیرفته شده در سراسر تشکیلات سیاسی و امنیتی اسرائیل تبدیل شده است.
نتانیاهو پیش از اولین دوره نخست وزیری خود، از قبل چهرهای تفرقهانگیز بود. در سال ۱۹۹۳، به عنوان رهبر مخالفان، توافق اسلو نخست وزیر اسحاق رابین با یاسر عرفات، رهبر سازمان آزادیبخش فلسطین را به مماشات نویل چمبرلین، نخست وزیر بریتانیا، با هیتلر پیش از جنگ جهانی دوم تشبیه کرد. سخنان تحریکآمیز او، اسرائیلیهایی را که هرگونه مصالحه ارضی با فلسطینیها را خیانت میدانستند، از جمله قاتلی که رابین را در سال ۱۹۹۵ به قتل رساند، جسور کرد. امروزه، سیاستها و مواضع افراطی تحت نظارت نتانیاهو عادی شدهاند. او ریاست یک کارزار سه ساله نابودی و آوارگی جمعی در غزه و کشتار بیش از ۷۰۰۰۰ فلسطینی را بر عهده داشته است. دولت او شامل یک سیاستمدار، ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی، است که به دلیل مشارکت در گروههای تروریستی در جوانی از خدمت در ارتش منع شد، و دیگری، بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، است که گفته است اسرائیل باید «غزه را نابود کند» و باید آنچه را که «در غزه انجام داد» در کرانه باختری تکرار کند. اسرائیل کاتز، وزیر دفاع، درخواستهای مشابهی برای اعمال «مدل غزه» در کرانه باختری و حتی جنوب لبنان مطرح کرده است.
نتانیاهو ممکن است به زودی قدرت را از دست بدهد. حملات او به قوه قضائیه اسرائیل، محاکمههای فساد و امتناع از پذیرش مسئولیت قصور امنیتی پیش از حمله تروریستی حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، مخالفتهای قابل توجهی را در میان اسرائیلیها ایجاد کرده است. تغییر رهبری میتواند عواقب عمیقی برای سیاست داخلی داشته باشد. اما چه نتانیاهو این هفته از سیاست کنارهگیری کند و چه سالها بعد، چشمانداز امنیت ملی او از او بیشتر دوام خواهد آورد. او در از بین بردن حمایت داخلی از آرمانهای ملی فلسطینیان و کسب حمایت جریان اصلی برای ایجاد یک موقعیت جنگی دائمی برای مقابله با ایران، موفقیت فاجعهباری داشته است. نتانیاهو مبنای نحوه تفکر اسرائیلیها در مورد امنیت کشورشان را تغییر داده و مواضع سازشناپذیر خود را به یک واقعیت نهادینه تبدیل کرده است. رهبران آینده ممکن است سبکهای خود را به سیاست امنیتی اسرائیل بیاورند، اما حداقل برای آیندهای قابل پیشبینی، آنها در خطوطی که نتانیاهو برایشان ترسیم کرده است، رنگآمیزی خواهند کرد.
توهم دو دولت
نتانیاهو اولین نخست وزیر اسرائیل نیست که آرمانهای ملی فلسطینیان را رد میکند. گلدا مایر در مصاحبهای در سال ۱۹۶۹ به طور مشهوری ادعا کرد که «چیزی به عنوان یک ملت فلسطینی متمایز» وجود ندارد. مناخیم بگین تنها به این دلیل از توافق کمپ دیوید ۱۹۷۸ با مصر استقبال کرد که این توافق او را ملزم به کنار آمدن با فلسطینیها نمیکرد. اسحاق شامیر از پذیرش نمایندگی مستقل فلسطینیها در کنفرانس صلح مادرید ۱۹۹۱ خودداری کرد.
.
تفاوت امروز این است که ایده تشکیل کشور فلسطین حتی جای بحث هم ندارد. این تغییر یک شبه اتفاق نیفتاد. ترور رابین منجر به برچیده شدن مدل اسلو شد که قصد داشت یک کشور فلسطینی ایجاد کند، اما در عمل منجر به خودمختاری محدود فلسطینیها و ادامه کنترل اسرائیل بر بخش عمدهای از کرانه باختری شد. حملات گروههای تروریستی فلسطینی در طول دهه ۱۹۹۰، تردید اسرائیلیها را در مورد چشمانداز صلح عمیقتر کرد، که به روی کار آمدن نتانیاهو در سال ۱۹۹۶ کمک کرد.
با این حال، هنگامی که دوره اول نتانیاهو در سال ۱۹۹۹ پایان یافت، برخی از سیاستمداران تلاش کردند تا احتمال یک توافق سیاسی را زنده نگه دارند. اسرائیلیها رهبرانی مانند ایهود باراک و ایهود اولمرت را انتخاب کردند که پذیرای امتیازات ارضی به فلسطینیها بودند و در مذاکرات صلح جدی، هرچند ناموفق، با حمایت ایالات متحده، شرکت کردند. باراک همچنین در ماه مه ۲۰۰۰، رهبری خروج یکجانبه اسرائیل از جنوب لبنان را بر عهده داشت. حتی آریل شارون جنگطلب، که سفر جنجالیاش به معبد مقدس در اورشلیم در اواخر همان سال به شعلهور شدن انتفاضه دوم فلسطین کمک کرد، حدود ۹۰۰۰ شهرکنشین اسرائیلی را تخلیه کرد و در سال ۲۰۰۵ خروج نیروهای زمینی از غزه را آغاز کرد.
اما در غیاب یک راهحل مذاکرهشده، درگیری در همه جبههها بدتر شد. حماس در انتخابات سال ۲۰۰۶ در غزه پیروز شد و تا سال ۲۰۰۷ کنترل کامل این منطقه را به دست گرفت. کنفرانس نظامی
درگیری بین اسرائیل و حماس به امری عادی تبدیل شد و جنگهای بزرگی در سالهای ۲۰۰۸، ۲۰۱۲، ۲۰۱۴ و ۲۰۲۱ رخ داد. نتانیاهو پس از اولین جنگ در سال ۲۰۰۹، دوباره نخست وزیر شد. در حالی که اسرائیل با شلیک مکرر موشک از غزه و حملات موشکی حزبالله لبنان در شمال دست و پنجه نرم میکرد، نتانیاهو وخامت اوضاع امنیتی را به عقبنشینیهای قبلی اسرائیل از این مناطق مرتبط دانست و موضع خود را علیه مصالحه ارضی تقویت کرد.
سیاستهای افراطی تحت نظارت نتانیاهو عادی شدهاند.
سیاستهای نتانیاهو همچنین واقعیتهای میدانی در کرانه باختری را تغییر داد. حتی قبل از بازگشت او به قدرت، پس از وقوع انتفاضه دوم، اسرائیل یک دیوار بتنی برای جدا کردن اسرائیل از کرانه باختری ساخت که به طور قابل توجهی به قلمرو شناخته شده بینالمللی فلسطین تجاوز کرد. ایستهای بازرسی اسرائیل در سراسر کرانه باختری نیز آزادی حرکت و دسترسی فلسطینیان به اورشلیم شرقی را به شدت محدود کرد. نتانیاهو در زمان تصدی پست ریاست جمهوری، سیاستهایی از جمله گسترش مداوم شهرکسازی را تسریع کرد که بقای یک کشور فلسطینی آینده را تهدید میکرد. و او با تسهیل پرداختهای قطر به غزه تحت کنترل حماس برای بیش از یک دهه، شکاف فزایندهای را بین حماس در غزه و تشکیلات خودگردان فلسطین در کرانه باختری دامن زد و پروژه ملی فلسطین را بیش از پیش تضعیف کرد.
حتی ائتلاف به رهبری نفتالی بنت و یائیر لاپید که به طور خلاصه نتانیاهو را از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲ از قدرت برکنار کرد و وعده تغییر داد، به طور قابل توجهی از مواضع نتانیاهو فاصله نگرفت. این نکته قابل توجه است که این ائتلاف – تنها ائتلافی که توانست نتانیاهو را در یک دهه و نیم گذشته کنار بزند – از اعتبار امنیتی راستگرایانه قوی برخوردار بود. بنت از مخالفان دیرینه تشکیل کشور فلسطین بود. بنت و لاپید به جای برداشتن گامهایی برای پیشبرد صلح با فلسطینیها، بر توافقنامههای ابراهیم تمرکز کردند، توافقنامههایی که توسط دولت اول ترامپ مذاکره شد و در آن چندین کشور عربی متعهد به عادیسازی روابط با اسرائیل شدند، بدون اینکه در عوض پیشرفت ملموسی در جهت تشکیل کشور فلسطین لازم باشد.
در آستانه هفتم اکتبر ۲۰۲۳، افراد اندکی در بدنه سیاسی اسرائیل همچنان بهطور علنی از تشکیل کشور فلسطین حمایت میکردند. حملات آن روز عملاً تضمین کرد که مخالفت با تشکیل کشور فلسطین به رویهای معمول تبدیل شود. دیگر هیچیک از رهبران سیاسی اسرائیل، حتی در میان جناح مخالف، از پایان دادن به اشغال غزه و کرانه باختری سخنی نمیگویند. اسرائیل پس از ویران کردن بخش بزرگی از غزه و کشتن دهها هزار فلسطینی، کنترل نظامی نزدیک به ۷۰ درصد از این باریکه را دوباره به دست گرفته است. شهرکنشینان اسرائیلی در کرانه باختری — که تعدادشان از زمان امضای پیمانهای اسلو بیش از دو برابر شده است — با بسامدی نگرانکننده به فلسطینیان حمله میکنند. در حالی که دولت و ارتش اسرائیل یا عامدانه چشم بر این خشونتها میبندند و یا حتی آشکارا آن را تأیید میکنند، شهرکنشینان به روستاهای فلسطینی یورش برده و آنها را ویران کردهاند. در نتیجه، فلسطینیان اکنون بیش از آنکه به فکر تشکیل کشور باشند، بر بقای خود تمرکز کردهاند. فارغ از اینکه نتانیاهو در این انتخابات پیروز شود یا شکست بخورد، هیچ مسیر روشنی برای تحقق راهکار «دو کشوری» — همان آیندهای که او همواره با عزم راسخ از آن گریزان بوده — وجود ندارد.
فراخوان به نبرد
موضع تند نتانیاهو در قبال ایران، درست به اندازه رویکرد سختگیرانهاش نسبت به فلسطینیان، ثابت و پایدار بوده است. او از سال ۱۹۹۲، زمانی که عضو کنست (پارلمان اسرائیل) بود، هشدار میداد که ایران «با شتاب به سوی ساخت سلاحهای هستهای پیش میرود» و باید «ریشه این تهدید را خشکاند.» بیش از سه دهه بعد، نتانیاهو سرانجام در وجود دونالد ترامپ، رئیسجمهوری در ایالات متحده یافت که حاضر بود همان کارزار نظامی علیه ایران را آغاز کند که نتانیاهو مدتها در پی آن بود. نخستین حمله در ژوئن ۲۰۲۵ رخ داد؛ زمانی که ایالات متحده و اسرائیل تأسیسات کلیدی هستهای ایران را هدف قرار دادند. سپس در ۲۸ فوریه، آنها جنگی گستردهتر را آغاز کردند که مستقیماً رهبری ایران را هدف گرفته بود. نتانیاهو در آغاز این درگیریها در یک پیام ویدیویی اعلام کرد: «ما به همراه ایالات متحده، ضربهای سنگین به این رژیم تروریستی وارد خواهیم کرد و شرایطی را فراهم میآوریم که به مردم شجاع ایران امکان دهد تا یوغ این رژیم آدمکش را از گردن خود بردارند.»
در ماههای نخست جنگ، افکار عمومی و سیاستمداران اسرائیلی تقریباً بهطور یکپارچه از آن حمایت کردند؛ یائیر لاپید، رهبر جناح مخالف، این جنگ را «جنگی عادلانه» خواند. اما تا ماه ژوئن، نظرسنجیها نشاندهنده افزایش انتقادهای عمومی نسبت به نحوه مدیریت جنگ توسط نتانیاهو بود. با این حال، سیاستمداران اسرائیلیِ اندکی ضرورتِ حفظ فشار نظامی بر ایران را زیر سوال بردهاند و برنامهریزیهای عملیاتی برای انجام حملات مجدد همچنان ادامه دارد. هنگامی که یائیر گولان، رهبر حزب چپگرای «دموکراتها»، اقدام اسرائیل در کشتن علی خامنهای، رهبر عالی ایران، را یک «اشتباه» خواند که منجر به روی کار آمدن رهبریِ بهمراتب افراطیتر در ایران شده است، سیاستمدارانِ طیفهای مختلف سیاسی او را محکوم کردند.
در گذشته، در میان نخبگان نظامی، اطلاعاتی و سیاسی اسرائیل، پیرامون نحوه برخورد با ایران بحث و گفتوگوی بیشتری وجود داشت. برای نمونه، زمانی که دولت نتانیاهو در سال ۲۰۱۲ بهطور جدی گزینه حمله نظامی متعارف به تأسیسات هستهای ایران را بررسی میکرد — اقدامی که موجب نگرانی واشنگتن شد — همه رهبران اسرائیل بلافاصله بر سر ایده حمله به ایران همنظر نشدند.
چهرههای سرشناسی همچون مئیر داگان، رئیس پیشین سازمان اطلاعات و عملیات ویژه اسرائیل (موساد)، با حمله نظامی مخالفت میکردند و این پرسش را مطرح میساختند که چنین اقدامی چه دستاوردی میتواند داشته باشد. با این حال، هنگامی که دولت اوباما از دستیابی به یک توافق هستهای موقت با تهران خبر داد — توافقی که در سال ۲۰۱۳ از طریق کانالهای دیپلماتیک پنهان و با میانجیگری عمان حاصل شده بود — بحث پیرامون گزینههای نظامی عملاً منتفی شد. این توافق نتانیاهو را غافلگیر و خشمگین کرد؛ او تلاش کرد — هرچند بینتیجه — تا مانع از انعقاد توافق نهایی هستهای شود که سرانجام در سال ۲۰۱۵ به امضا رسید.
امروزه، موضوع تشکیل کشور مستقل فلسطینی حتی در کانون بحثها نیز قرار ندارد.
مخالفت شدید نتانیاهو با دیپلماسی باراک اوباما، رئیسجمهور وقت ایالات متحده، مورد حمایت تمام سیاستمداران اسرائیلی نبود. بسیاری نگران بودند که کارزار علیه توافق هستهای به روابط اسرائیل با واشنگتن آسیب برساند و همسویی فزاینده نتانیاهو با حزب جمهوریخواه آمریکا، حمایت دوحزبی از اسرائیل را به خطر بیندازد. اگرچه دولت اسرائیل رسماً با این توافق مخالف بود، اما شماری از رهبران سیاسی برجسته و چهرههای نهادهای امنیتی معتقد بودند که این توافق میتواند جنبههای مثبتی داشته باشد. بنی گانتس، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل، این توافق را یک «دستاورد» خواند که میتواند دستیابی ایران به توانمندیهای هستهای را برای ۱۰ تا ۱۵ سال به تعویق بیندازد. برخی مقامات اسرائیلی حتی با خروج ایالات متحده از این توافق مخالفت کردند؛ بهویژه زمانی که ترامپ — با حمایت پرشور نتانیاهو — تهدید کرد که بدون ایجاد سازوکاری جایگزین، از توافق خارج خواهد شد. حتی ایهود باراک — که پیشتر از حملات نظامی به ایران حمایت کرده و در زمان امضای توافق هستهای نیز به آن انتقاد داشت — این پرسش را مطرح کرد که آیا خروج ترامپ از توافق، «بهترین» راهکار برای مواجهه با ایران است یا خیر.
اما پس از آنکه ترامپ در سال ۲۰۱۸ از توافق خارج شد، این بحثها نیز تا حد زیادی فروکش کرد. با از سرگیری برنامه غنیسازی هستهای ایران و به بنبست رسیدن تلاشهای دیپلماتیک، نتانیاهو از فرصت استفاده کرد تا «جنگ در سایه» اسرائیل علیه تهران را از سر بگیرد. انفجارهای تأسیسات هستهای نطنز در ایران در ژوئیه ۲۰۲۰ و آوریل ۲۰۲۱، و همچنین ترور دانشمند ارشد هستهای ایران در نوامبر ۲۰۲۰ — که پس از انتخاب جو بایدن به ریاستجمهوری آمریکا رخ داد (کسی که در کارزار انتخاباتیاش وعده احیای توافق هستهای را داده بود) — بهطور گسترده به دستگاه اطلاعاتی اسرائیل نسبت داده شدند. حتی زمانی که ائتلاف بنت-لاپید قدرت را در دست گرفت، مواضع اسرائیل در قبال ایران تغییری نکرد. دولت جدید اگرچه رویکردی کمتر تقابلی نسبت به دولت نتانیاهو داشت، اما با بازگشت ایالات متحده به توافق هستهای مخالف بود. بنت نیز — همچون نتانیاهو پیش از او — استدلال میکرد که چنین توافقی موجب سرازیر شدن منابع مالی به «ماشین ترور ایران» خواهد شد.
پس از هفتم اکتبر و با بازگشت نتانیاهو به قدرت، اسرائیل حملات خود علیه ایران و نیروهای نیابتی آن را تشدید کرد. این اقدامات شامل حملاتی در تهران و بیروت بود که به کشته شدن رهبران حماس و حزبالله انجامید؛ همچنین در آوریل و اکتبر ۲۰۲۴، تبادل موشکی متقابل میان اسرائیل و ایران صورت گرفت. با وجود انتقادهایی مبنی بر اینکه نتانیاهو زمانبندی این حملات را بهگونهای تنظیم کرده که به منافع سیاسی شخصیاش خدمت کند، چهرههای اپوزیسیون نظیر لاپید و گانتس از اقدامات او حمایت کردند و افکار عمومی نیز از آنچه به یک رویارویی نظامی آشکار میان اسرائیل و ایران بدل شده بود، پشتیبانی کرد.
رهبران اسرائیل — نه فقط در قبال ایران، بلکه بهطور کلی — از رویکرد نتانیاهو که تقابل نظامی را بر دیپلماسی ترجیح میدهد، حمایت کردهاند. این ایده که برای مدیریت هرگونه تهدید احتمالی باید از اقدام نظامی پیشگیرانه استفاده کرد، هدایتگر عملیاتهای اسرائیل بوده است؛ نه تنها در سرزمینهای فلسطینی، بلکه در جنوب لبنان و همچنین در سوریه (پس از سقوط رژیم اسد). اسرائیل از خطوط قرمز جدیدی عبور کرده است: در سپتامبر ۲۰۲۵، این کشور نخستین حمله نظامی خود را علیه یکی از کشورهای عربی حوزه خلیج فارس انجام داد و با یک حمله هوایی در دوحه، رهبران حماس را هدف قرار داد. جنگ به وضعیت عادی در اسرائیل تبدیل شده است.
ادامه همان رویه
حتی اگر نتانیاهو قدرت را از دست بدهد، بعید است که رویکرد اسرائیل در قبال امنیت ملی تغییر کند. اگرچه جریان اپوزیسیون در مسائل مربوط به سیاست داخلی، تفاوتهای آشکاری با دولت کنونی ابراز کرده است، اما در خصوص مناقشه فلسطین، ایران و عملیاتهای نظامی گستردهتر اسرائیل در منطقه، شکافهای اساسی چندانی به چشم نمیخورد. به تعبیر بسیاری از تحلیلگران اسرائیلی، طیف سیاسیِ جناح مخالف در اصل چیزی جز «۵۰ طیف از جریان راست» نیست.
گادی آیزنکوت، که به عنوان رقیب اصلی نتانیاهو مطرح شده است، در صورت رسیدن به مقام نخستوزیری، ممکن است روند گسترش شهرکها در کرانه باختری را کند کرده و با خشونت شهرکنشینان مقابله کند. اما این اقدامات تنها در حد تعدیلهای تاکتیکی خواهند بود، نه تغییرات راهبردی. آیزنکوت پیشنهاد نمیکند که اسرائیل به اشغال کرانه باختری پایان دهد یا تلاشی جدی برای پیشبرد راهکار «دو دولتی» انجام دهد؛ او پس از وقایع هفتم اکتبر، ایده تشکیل دولت فلسطینی را «توهمآمیز» خوانده است. دیگر چهرههای برجسته جناح مخالف، همچون بنت، نه تنها با تشکیل دولت فلسطینی مخالفاند، بلکه بهشدت از گسترش شهرکسازیها نیز حمایت میکنند.
یک دولت جدید همچنین سیاست اسرائیل در قبال غزه را بهطور بنیادین دگرگون نخواهد کرد. در میان سیاستمدارانِ جناح مخالف و همچنین افکار عمومی اسرائیل، نارضایتی گستردهای نسبت به نحوه پیشبرد جنگ توسط نتانیاهو وجود دارد؛ بهویژه در خصوص مخالفت او با توافقهای آتشبسی که میتوانست…
…جان گروگانهای بیشتری را نجات داد. بسیاری بر این باورند که نتانیاهو جنگ را طولانی کرد تا در قدرت باقی بماند. اما نگرانی بسیار کمتری در مورد تأثیر جنگ بر فلسطینیان وجود دارد؛ تنها تعداد اندکی از گروههای حقوق بشری اسرائیلی میگویند که اسرائیل در غزه مرتکب نسلکشی شده است. دولتی به رهبری آیزنکوت ممکن است تمایل بیشتری به پیشبرد طرح صلح ترامپ برای غزه داشته باشد — طرحی که در حال حاضر متوقف شده و هنوز پیشرفت معناداری در زمینههای بازسازی، حکمرانی فلسطینیان یا سایر اهداف کلیدی نداشته است. با این حال، آیزنکوت نیز مانند نتانیاهو، با واگذاری کنترل اسرائیل بر غزه، پیش از خلع سلاح کامل حماس، مخالف است.
از دیدگاهی بنیادینتر، رهبران اسرائیل در سراسر طیف سیاسی، اکنون کنترل بر قلمرو را برای امنیت ملی ضروری میدانند — چه در غزه، چه در کرانه باختری، جنوب لبنان یا سوریه. همانطور که ناتان براون، پژوهشگر مسائل خاورمیانه، خاطرنشان کرده است، تا جایی که بحثی پیرامون دکترین امنیتی اسرائیل باقی مانده، این بحث «بیش از آنکه بر سرِ حفظ یا عدم حفظ سلطه اسرائیل باشد، بر سرِ چگونگی اعمال این سلطه است.» یک دولت جدید ممکن است با حمایت واشنگتن، مایل به انعقاد یک توافق عدم تعرض با سوریه باشد که مستلزم خروج نیروهای اسرائیلی از مناطق مرزی است. با این حال، بسیاری از سیاستمداران برجسته اسرائیلی با چنین عقبنشینیای مخالفاند و همین امر احتمال دستیابی به توافق را کاهش میدهد. و احتمال اینکه اسرائیل در هر جای دیگری از مواضع خود عقبنشینی کند، حتی از این هم کمتر است.
هیچیک از سیاستمداران مطرح اسرائیلی خواستار تغییر رویکرد در قبال ایران نیستند. تنها انتقاد داخلی قابلتوجه نسبت به سیاست نتانیاهو در قبال ایران، مربوط به ناکامی او در جلوگیری از توافقهای دیپلماتیک بوده است؛ از جمله «یادداشت تفاهم» کوتاهمدتی که دولت ترامپ در ماه ژوئن با تهران به دست آورد. توافقی که از نظر اکثر اسرائیلیها به نفع ایران است و در رفع تهدید هستهای و موشکی تهران ناکام مانده است. فرماندهان نظامی اسرائیل هماکنون در حال برنامهریزی برای دور بعدی جنگ هستند، از جمله برای سناریویی احتمالی که در آن اسرائیل ناچار شود بهتنهایی با ایران بجنگد. به نظر میرسد حفظ این وضعیتِ آمادگی برای جنگ، از حمایت سیاسی گستردهای نیز برخوردار است. لاپید استدلال کرده است که اسرائیل باید در حملات خود علیه ایران حتی فراتر رود — از جمله با بمباران «تمام تأسیسات انرژی» — تا اطمینان حاصل شود که «اقتصاد ایران ویران میشود.» در انتظار تغییری دیگر
اگر نتانیاهو با رقیب سیاسیای روبرو میشد که میتوانست با قدرت از دیدگاهی کاملاً متفاوت درباره جایگاه اسرائیل در منطقه و مسیر دستیابی به صلح دفاع کند، پیادهسازی رویکرد تندروانهاش در جریان اصلی سیاست اسرائیل بسیار دشوارتر میشد. در میان جناح مخالف اسرائیل، چهرهای همچون «رابین» وجود نداشته است؛ رهبرانی که حاضر باشند از مواضع پیشین خود فاصله بگیرند، حقیقت را درباره الزامات یک صلح واقعی با مردم در میان بگذارند و در مسیر دشوار و زمانبر دیپلماسی سرمایهگذاری کنند. در عوض، سبک حکمرانی نتانیاهو موجب خفگی بحثهای جدی پیرامون مسائل امنیت ملی شده و رهبران دفاعی اسرائیل را همسو با جهانبینیِ سازشناپذیرِ نخستوزیر — که بر تکیه مداوم بر نیروی نظامی تأکید دارد — قرار داده است.
نتانیاهو همچنین در پیشبرد سیاستهایی که هرگونه امید به صلح با فلسطینیان را از بین میبرد — از جمله ویرانی بیوقفه غزه — با مخالفت جدی از سوی واشنگتن مواجه نشد. با اینکه افکار عمومی در ایالات متحده نسبت به اسرائیل — در هر دو طیف سیاسی — بهطور فزایندهای منفی شده است، اما رؤسای جمهور آمریکا تمایل کمتری نشان دادهاند تا از اهرمهای دیپلماتیک و اقتصادی برای ترغیب رهبران اسرائیل به توقف اقدامات خطرناکی همچون گسترش شهرکسازیها استفاده کنند. فقدان فشار از سوی ایالات متحده — و تمایل برخی کشورهای عربی به عادیسازی روابط با اسرائیل بدون مطالبه پیشرفتی جدی در مسیر آشتی با فلسطینیان — کار را برای نتانیاهو آسانتر کرد تا سیاستهای تندروانه خود را بدون دادن هیچگونه امتیازی پیش ببرد. این وضعیت همچنین صداهای مخالف در داخل اسرائیل را تضعیف کرد؛ مخالفانی که نمیتوانستند با استدلالِ «آسیبزا بودن این سیاستها برای امنیت اسرائیل یا روابط آن با شرکای کلیدیاش»، انتقادی قانعکننده علیه این رویکردها مطرح کنند.
جنگ به وضعیت عادی اسرائیل تبدیل شده است.
البته، واقعیتهای منطقهای جهانبینی نتانیاهو را با پیچیدگیهایی روبرو میکنند. رنج فلسطینیان همچنان در افکار عمومی سایر کشورها بازتاب دارد و این امر محدودیتهایی را برای کشورهایی کلیدی همچون عربستان سعودی در مسیر عادیسازی روابط با اسرائیل ایجاد میکند.
با این حال، رهبران آینده اسرائیل ممکن است چندان نگران این مسئله نباشند؛ چرا که معتقدند اسرائیل با تکیه بر قدرت نظامی و برتری فناورانهاش، آنقدر ظرفیت و امتیاز برای ارائه به شرکای بالقوه دارد که نمیتوان آن را نادیده گرفت یا منزوی کرد. بسیاری از سیاستمداران امروزِ اسرائیل، این دیدگاه را که بهتدریج در منطقه رواج یافته — مبنی بر اینکه اسرائیل به اندازه ایران تهدیدی امنیتی محسوب میشود — بیاهمیت میدانند و رد میکنند. تغییر اساسی در سیاستهای امنیتی نتانیاهو ممکن نخواهد بود مگر آنکه رهبر جدیدی در اسرائیل ظهور کند که طرح جایگزین و جسورانهای برای دستیابی به صلحی پایدار ارائه دهد؛ طرحی که توانایی جلب حمایت افکار عمومی اسرائیل را نیز داشته باشد.
و تا زمانی که ایالات متحده نزدیکترین شریک سیاسی و امنیتی اسرائیل باقی میماند، کمک به تحقق این تغییر مستلزم آن است که سیاستهای آمریکا از رویکردِ «تسهیلگری» (حمایت ضمنی) دست بردارند و در عوض، در برابر گسترش شهرکسازیها و اشغال اراضی توسط اسرائیل بایستند.
و تشدید بیپروا و نسنجیدهی تنشهای نظامی.
هیچیک از اینها در فصل کنونی انتخابات اسرائیل رخ نمیدهد. در واقع، احتمال وقوع آن در آیندهای نزدیک بسیار اندک است. نتانیاهو در سرکوب حمایتهای داخلی اسرائیل از آرمانهای ملی فلسطینیان و عادیسازی رویارویی نظامی با ایران، پیروز عمل کرده است. این میراثی قدرتمند است؛ اما میراثی نیست که موجب بهبود وضعیت اسرائیل، منطقه یا جهان شود.
جلوتر از تیتر خبرها باشید
با انتشار هر مقاله یا ویدیوی تازه، یک ایمیل دریافت کنید — تحلیل مستقل درباره واشنگتن، اورشلیم و تهران، مستقیم در صندوق ایمیل شما. بدون مزاحمت، بدون هرزنامه.
هر زمان میتوانید لغو عضویت کنید. ویدیو را ترجیح میدهید؟ در یوتیوب دنبال کنید تا هیچ قسمتی را از دست ندهید.