AlbertBootesaz

U.S. and Middle East Expert

محاسبه جمهوری اسلامی برای پیروزی در جنگ با آمریکا Articles

Nov 15, 2026

نوشتهٔ آلبرت بوته‌ساز

نوامبر ۲۰۲۶

در ارزیابی جنگ با ایران، به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور آمریکا خطر تبدیل‌شدن ایران به قدرتی هسته‌ای را تا حدی درک می‌کرد، اما شناخت و حساسیت کمتری نسبت به ماهیت نظام سیاسی ایران داشت. او تصور می‌کرد با حذف رهبران غیرنظامی، جمهوری اسلامی فروخواهد پاشید. نگرانی از دستیابی ایران به توانمندی هسته‌ای و سلاح اتمی می‌توانست آغاز جنگ از سوی رئیس‌جمهور را توضیح دهد؛ اما او ظاهراً درنیافته بود که کنترل امور نظامی و بخش‌هایی از اقتصاد ایران، بیش از آن‌که در اختیار رهبران غیرنظامیِ کشته‌شده باشد، در دست سپاه پاسداران است. این برداشت ناقص از ساختار قدرت در ایران، به ناکامی در پیشبرد و اجرای راهبرد جنگی انجامید.

دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای، اگر نه تهدیدی قطعی، دست‌کم تهدیدی بالقوه برای ایالات متحده است. از این رو، از میان بردن این تهدید می‌تواند در راستای منافع ملی آمریکا باشد. اما اکنون روشن نیست که جنگی که ایالات متحده در آن درگیر است، تا چه اندازه می‌تواند این هدف را محقق کند.

در آمریکا گاهی این تصور وجود دارد که هرگاه واشنگتن اراده کند، می‌تواند با قدرت نظامی به اهدافش برسد. اراده ممکن است وجود داشته باشد، اما پرسش این است که آیا جنگ با روند کنونی می‌تواند برنامه هسته‌ای ایران را از میان ببرد؟ همچنین روشن نیست که دستیابی به چنین هدفی بدون استفاده از سلاح هسته‌ای امکان‌پذیر باشد. توسل به این سلاح‌ها، آستانه‌ای تاریخی را پشت سر می‌گذارد و پیامدهای بلندمدتش می‌تواند بسیار خطرناک باشد.

دولت آمریکا نتوانسته است با ماه‌ها بمباران سنگین جمهوری اسلامی را فرسوده کند یا در مذاکرات اراده تهران را درهم بشکند. با این حال، مقام‌های آمریکایی پس از هفت ماه ناکامی معتقدند که روند جنگ تغییر کرده است. واشنگتن تحریم‌های تازه‌ای اعمال کرده و محاصرهٔ سواحل جنوبی ایران را ادامه داده است؛ محاصره‌ای که دسترسی ایران به تجارت خارجی را محدود می‌کند. مقام‌های آمریکایی بر این اساس نتیجه گرفته‌اند که جمهوری اسلامی به‌زودی یا تسلیم می‌شود یا از پا درمی‌آید. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اول سپتامبر گفت: «ما این رژیم را از نظر اقتصادی خفه خواهیم کرد.»

تردیدی نیست که واشنگتن خسارت‌های چشمگیری به ایران وارد کرده است. اما جمهوری اسلامی خود را در آستانهٔ فروپاشی نمی‌بیند. برعکس، تهران بر این باور است که می‌تواند ایالات متحده را شکست دهد؛ و دلایل این برداشت را می‌توان در روند جنگ دید. حکومت ایران از بمباران‌های آمریکا و اسرائیل جان سالم به در برد و با حملاتی شدید تلافی کرد؛ به پایگاه‌های نظامی آمریکا آسیب رساند و رفت‌وآمد در تنگهٔ هرمز را مختل کرد.

مردم ایران به‌دلیل خسارت‌های جنگ و محدودیت‌هایی که واشنگتن اعمال کرده، هزینهٔ اقتصادی سنگینی می‌پردازند. با این حال، بخش بزرگی از جامعه در حمایت از کشور و منافع ملی گرد هم آمده‌اند و به نظر می‌رسد پذیرفته‌اند که دفاع از ایران ممکن است مستلزم تحمل دشواری‌های بیشتری باشد. این وضعیت، تهران را جسورتر کرده است.

ممکن است مقام‌های ایرانی دربارهٔ همهٔ تاکتیک‌ها اتفاق‌نظر نداشته باشند، اما در پیگیری چند هدف مشترک همسو هستند: بیرون‌راندن نیروهای آمریکا از خلیج فارس، واداشتن واشنگتن به لغو همهٔ تحریم‌ها و مجبورکردن آمریکا به پذیرش جایگاه ایران به‌عنوان یک قدرت بزرگ.

با آن‌که ایران از نظر مادی تضعیف شده است، این اهداف شاید بلندپروازانه به نظر برسند. اما جمهوری اسلامی دستیابی به آن‌ها را ممکن می‌داند. تهران بر این باور است که با ادامهٔ حملات مستقیم به پایگاه‌های آمریکا و ترغیب کشورهای عربی به فشار بر واشنگتن برای خروج از منطقه، می‌تواند حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس را پایان دهد. همچنین تصور می‌کند که مختل‌کردن بازارهای انرژی، آمریکا را به لغو محدودیت‌های اقتصادی وادار خواهد کرد.

به بیان دیگر، نظریهٔ پیروزی تهران بر پایداری استوار است: ایران مقاومت می‌کند و هزینهٔ ادامهٔ تقابل را آن‌قدر بالا می‌برد که ایالات متحده سرانجام از سیاست مهار ایران دست بکشد.